Dwerggroei bij herders. 

 

vrijdag 02 december 2011 12:04
Universiteit Utrecht

Utrechtse onderzoekers vinden erfelijke oorzaak dwerggroei Duitse herdershond 
Onderzoekers van de Universiteit Utrecht hebben de erfelijke oorzaak gevonden van dwerggroei bij de Duitse herdershond.

Ze beschrijven hun onderzoek in de online publicatie PLoS One. 

Dwerggroei komt al tientallen jaren bij Duitse herdershonden over de hele wereld voor.
Het is een erfelijke ziekte die zich kenmerkt door een sterk verminderde hormoonproductie door de hypofyse, een hersen-aanhangsel dat een belangrijke rol speelt in de aansturing van veel hormoonproducerende organen in het lichaam.
Een van de hormonen die minder gemaakt wordt is het groeihormoon, zodat de meest opvallende afwijking van deze ziekte het achterblijven in de groei is. Hiernaast komen, als gevolg van hormoontekorten, allerlei andere gezondheidsproblemen bij de dwergen voor.

Onderzoekers van de Universiteitskliniek voor Gezelschapsdieren zijn al 15 jaar op zoek naar de oorzaak van de dwerggroei bij dit hondenras.
Hans Kooistra, onderzoeksleider: “In de loop der tijd is van een groot aantal herdershonden met dwerggroei en gezonde familieleden DNA verzameld.
Dit DNA is gebruikt om de erfelijke oorzaak van de dwerggroei op te sporen.
De dwergen bleken een variant van het gen LHX3 gemeen te hebben.
De kans dat deze genetische afwijking niet de oorzaak van de dwerggroei is, is kleiner dan één op de miljard.” Het gen LHX3 speelt een rol in de ontwikkeling van de hypofyse.
Het is bekend dat veranderingen in dit gen een vergelijkbare vorm van dwerggroei bij de mens veroorzaken.

Fokkerij
Het onderzoek is echter niet alleen relevant voor de wetenschappelijke wereld; ook voor de fokkers van Duitse herdershonden is dit onderzoek van groot belang. Het gaat om een recessieve aandoening, waarbij de dwergen de LHX3 variant van zowel de vader als de moeder hebben geërfd. “Dankzij de ontdekking kunnen Duitse herdershonden onderzocht worden op dragerschap van het defecte gen.
Dragers hoeven niet uitgesloten te worden van de fokkerij, maar door te voorkomen dat twee dragers met elkaar gekruist worden kan de geboorte van dwergen vermeden worden”, aldus Kooistra.
Uit een screening van het DNA van 37 willekeurige Duitse herdershonden uit Nederland kwam naar voren dat zeven van deze honden drager waren van het gen dat dwerggroei veroorzaakt. Uit deze aantallen blijkt dat het risico op dwerggroei zonder het gebruik van een DNA test groot is.

Wat gaat er mis bij de dwerghonden?
Het LHX3 gen bevat normaalgesproken alle informatie die nodig is om een functioneel eiwit te produceren. Deze informatie ligt in brokstukken, de exonen, verspreid over het gen. De exonen worden gescheiden door de intronen.
De informatie van de verschillende exonen wordt aan elkaar gekoppeld in een knip-en-plak proces, waarbij de intronen tussen de exonen worden uitgeknipt.
Dit proces heet splicing. Het blijkt nu dat één van de intronen van het LHX3 gen bij de Duitse herder dwergen zó klein is geworden dat het niet meer goed verwerkt kan worden in het knip-en-plak proces.
Hierdoor kan het normale eiwit niet goed meer gemaakt worden.
Dit type gen-verandering in samenhang met een ziektebeeld is zeer zeldzaam.
De ontdekking geeft nieuwe aanwijzingen over de minimale eisen en afmetingen van intronen en daarmee meer inzicht in het splicingsmechanisme.

Andere rassen
Bij de Saarloos wolfhond, een Nederlands ras, en bij de Tsjechoslowaakse wolfhond komt dezelfde vorm van dwerggroei voor als bij de Duitse herdershonden. Dat komt omdat er in het verleden bij de fokkerij van deze rassen Duitse herdershonden gebruikt zijn die kennelijk drager waren van het dwerggroei gen.
Voor deze rassen wordt de DNA test al enige tijd gebruikt.
Het aantal wolfhond dwergen dat geboren wordt is dan ook sterk afgenomen.
Opvallend genoeg worden er bijna geen Duitse herdershonden aangeboden voor de test. Hopelijk komt daar dankzij de publicatie in PLoS ONE verandering in.

Het onderzoek is beschreven in een artikel in PLoS ONE:
Voorbij AMWY, van Steenbeek FG, Vos-Loohuis M, Martens EECP, Hanson-Nilsson JM, van Oost BA, Kooistra HS, Leegwater PA (2011) A Contracted DNA Repeat in LHX3 Intron 5 Is Associated with Aberrant Splicing and Pituitary Dwarfism in German Shepherd Dogs. PLoS ONE 6(11): e27940. doi:10.1371/journal.pone.0027940 Meer informatie: Marieke Veldman, communicatie faculteit Diergeneeskunde, Universiteit Utrecht, (030) 253 3430, Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.. B.g.g. Roy Keeris, persvoorlichter Universiteit Utrecht, (030) 253 2411,Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.


* Bron: website Universiteit Utrecht, Dierengeneeskunde.